Bana Tahir Efendi kelp demiş
İltifatı bu sözde zâhirdir.
Mâliki mezhebim benim zirâ
İtikadımca kelp tahirdir.
Nef’i
Şüphesiz ki divan edebiyatında hiciv dendiğinde akla gelen isim Nef’idir. Nef’i 17.yüzyıl divan şairleri arasında mümtaz bir yeri olan şahsiyetlerdendir.
Tâhir ,temiz anlamına gelen bir kelime olup Arapçada sıfat olarak kullanılır.Tahir kelimesi erkek ismi olarak da kullanılmaktadır.
Türk müziğinde de Tâhir ve Tâhir Bûselik isimlerini taşıyan iki makam vardır.
İltifat ,Birisini güzel sözlerle övmek,taltif etmek demektir.
Mezhep , (mezheb) gitmek,yönelmek anlamında gidilen yol demektir.Terim anlam olarak ise bir dinin içinde anlayış farklılıklarından çıkan farklı yolların her birine verilen isimdir.
Zâhir olmak, aşikâr olmak,görünür olmak anlamına gelir.Zûhur kelimesinden türemiştir.
İtikad ,inanma,inanç ,tam anlamıyla kalben inanma.Kelimenin kökü akd ;bağlamak,sağlamlaştırmak kelimesidir.
Kelp , köpek demektir.
Bu kıt’ada kuvvetli bir Tevriye sanatı vardır. Tevriye şiirdeki söz sanatlarından olup bir şeyin yakın anlamını söyleyip uzak anlamını kastetmektir. Köpek diğer mezheplerde necis(pis)sayılır kıyafetlere temasından kaçınılırken Maliki mezhebinde tahir (temiz ) addedilir.İşte kendine köpek diyen Tahir Efendiye cevap veren Nef’i:
Tahir Efendi bana köpek dedi ama aslında bana iltifat etmek istedi. Zirâ ben mezheben Mâlikiyim ,benim mezhebimde ise (kelp )köpek tâhirdir.
kelp tâhirdir derken yakın anlamı köpeğin temiz olduğu uzak ama asıl kastedilen anlamı ise kelpin Tâhir Efendi olduğudur.
Bunlar da dikkatinizi çekebilir: