Anjambman ne demektir?
Şiirde anlamın bir dize veya beyitte bitmeyip aşağılara doğru kayması ; diğer beyitlerde veya dizelerde bitmesidir.
Anjambman terimi Türk edebiyatına Tanzimat döneminde Fransız edebiyatından geçmiştir.Yaygınlaşması Serveti Fünun Döneminde olmuştur.
Klasik divan şiirinde her beyit bir anlam birimidir yani ilk mısrada başlayan anlam ikinci mısranın sonunda biter.Sonraki beyitler bağımsız anlamlara sahiptir.Mesela Fuzuli’nin şu beytine bakalım:
Bende Mecnûn’dan füzûn aşıklık isti’dâdı var,
Aşıkı sadık benim Mecnûn’un ancak adı var.
( Mecnûnun adı aşık olarak çıkmış ama bende ondan daha fazla aşık olma istidadı vardır;Asıl aşıkı sadık olan benim.)
Şimdi de aşağıdaki örneği inceleyelim:
” Sâf u râkid… Hani akşamki tegayyür,heyecan
Bir çocuk rûhu kadar pür nisyân,
Bir çocuk rûhu kadar şimdi münevver , lekesiz,
Uyuyor mâi deniz. ”
Tevfik Fikret
”Şu anda saf ve durgun bir mavi deniz var önümde.Akşamki dalgalardan,hırçınlıklardan,heyecanlardan eser yok.Bir çocuk ruhunun unutması gibi,tertemiz,aydınlık.”
Görüldüğü üzere anlam dört mısrada tamamlanmış.Tevfik Fikret bu mısralarda anjambman uygulamış.
Anjambmana 2. örnek:
İşte karşımda bizim yâr-i kadîmin yurdu.
Bakalım var mı ışık? Yoksa muhakkak uyudu.
Kapının orta yerinden ucu değnekli bir ip
Sarkıtılmış olacak, bir onu bulsam da çekip
Açıversem… İyi amma kapı zaten aralık…
Galiba bir çıkan olmuş… Neme lâzım, artık,
Girerim ben diyerek kendimi attım içeri,
Ayağımdan çıkarıp lâstiği geçtim ileri.
Sağa döndüm, azıcık gitmeden üç beş basamak
Merdiven geldi ki zorcaydı biraz tırmanmak!
Sola döndüm, odanın eski şayak perdesini,
Aralarken kulağım duydu fakîrin sesini:
— Nerde kaldın? Beni hiç yoklamadın evlâdım!
Haklısın, bende kabâhat ki haber yollamadım.
Bilirim çoktur işin, sonra bizim yol pek uzun…
Hele dinlen azıcık anlaşılan yorgunsun.
Bereket versin ateş koydu demin komşu kadın…
Üşüyorsan eşiver mangalı, eş eş de ısın.
………….. Mehmet Âkif Ersoy
Yukarıda Seyfi Baba isimli manzum hikâyeden alınan kısımda da Mehmet Âkif Ersoy Anjambman uygulamıştır.
Manzum hikâye aslında olay örgüsüne sahip olan bir hikâyenin şiir şeklinde yazılmasıyla ortaya çıkar.
yâr-i kadîm , eski dost demektir.
Bunlar da ilginizi çekebilir: