Bu Vatan Kimin şiirinin tahlili Orhan Şaik Gökyay
Bu Vatan Kimin?
Bu vatan toprağın kara bağrında
Sıradağlar gibi duranlarındır,
Bir tarih boyunca onun uğrunda
Kendini tarihe verenlerindir.
Tutuşup kül olan ocaklarından,
Şahlanıp köpüren ırmaklarından,
Hudutlarda gaza bayraklarından,
Alnına ışıklar vuranlarındır.
Ardına bakmadan yollara düşen,
Şimşek gibi çakan, sel gibi coşan,
Huduttan hududa yol bulup koşan,
Cepheden cepheye soranlarındır.
İleri atılıp sellercesine
Göğsünden vurulup tam ercesine
Bir gül bahçesine girercesine
Şu kara toprağa girenlerindir.
Tarihin dilinden düşmez bu destan,
Nehirler gazidir,dağlar kahraman,
Her taşı yakut olan bu vatan
Can verme sırrına erenlerindir.
Gökyay’ım ne yazsan ziyade değil,
Bu sevgi bir kuru ifade değil,
Sencileyin hasmı rüyada değil,
Topun namlusundan görenlerindir.
Orhan Şaik GÖKYAY
Şiirin Tahlili
Birinci dörtlük
Bu vatan toprağın kara bağrında ……. a —ğr:tam kafiye ——– ında/unda :redif
Sıradağlar gibi duranlarındır, ……. b
Bir tarih boyunca onun uğrunda ………a
Kendini tarihe verenlerindir. ………. b —-r:yarım uyak —-enlerindir/anlarındır:redif
Birinci dörtlükte şair, vatan toprağını bir anneye mezarları ise annenin kucağına benzetiyor. Mezarlarda yatan şehitleri ise sıradağlara benzetiyor;
Bütün bu benzetmeleri yaparken şehit kelimesini kullanmadığı ama neye benzediğini söylediği için Açık İstiare var.
İkinci dörtlük
Tutuşup kül olan ocaklarından, …….c
Şahlanıp köpüren ırmaklarından,…….c ——-ak:tam kafiye ——–larından:redif
Hudutlarda gaza bayraklarından,…..c
Alnına ışıklar vuranlarındır……….b
Her bir ev ocağa benzetilmiş Açık İstiare
Gaza bayrakları derken bayrağın bağımsızlık sembolü olmasından kinaye ile bayrağı güneşe benzetiyor ( kapalı istiare ) ; savaşan askerlerin tıpkı ırmak gibi öfkeyle, kararlılıkla köpürmesi (kapalı istiare) ve alınlarına bu güneşin şavkının vurmasını tasvir ediyor.(kapalı istiare) Alnına vuran bu ışık mücadelenin sonunda beklenen zaferin vukuunda dalgalanacak bayrağın ışığıdır.(kapalı istiare)
Üçüncü dörtlük
Ardına bakmadan yollara düşen, ……….d
Şimşek gibi çakan, sel gibi coşan,…….d ——–an/en : tam kafiye
Huduttan hududa yol bulup koşan,……d
Cepheden cepheye soranlarındır……….b
Askerler şimşeğe ve sele benzetilmiş.(Açık İstiare)Kati zafer kazanılana kadar durmayan,heyecan içindeki askerlerin dinanizmi anlatılmış.
Dördüncü dörtlük
İleri atılıp sellercesine…….e
Göğsünden vurulup tam ercesine …….e
Bir gül bahçesine girercesine………..e
Şu kara toprağa girenlerindir. ……b
Askerler sele benzetilmiş.(Açık İstiare)
Kara toprak derken mezar kastedilmiş(Açık İstiare) Kara toprak ise gül bahçeleri derken direk cennet kastedilmiş.(Açık İstiare)
Beşinci dörtlük
Tarihin dilinden düşmez bu destan, ……f
Nehirler gazidir, dağlar kahraman,…….f ———an:tam kafiye
Her taşı yakut olan bu vatan………f
Can verme sırrına erenlerindir……..b
nehirler ve dağlar insana benzetilmiş teşhis ve teşbih.Vatanın alelalade bir taşı bile değerli bir taş olan yakuta benzetilmiş.(teşbih)
Altıncı dörtlük
Gökyay’ım ne yazsan ziyade değil, …………g
Bu sevgi bir kuru ifade değil,………g ———-ade:zengin kafiye ———değil:redif
Sencileyin hasmı rüyada değil,………….g
Topun namlusundan görenlerindir……..b
Şair mahlasını söyleyerek bu kurtuluş destanı için ne kadar söylesem çok değildir .Ben bu sözleri laf olsun diye değil can-ı gönülden söyledim ama bu vatan bizden ziyade benim gibi konuşanın veya senin gibi düşmanı rüyasında görenlerin değil bilakis düşmanı silahının namlusuyla görüp çarpışanlarındır diyor.
11’li hece ölçüsüyle yazılmış olan şiir, koşma nazım biçimindedir. Konusuna göre epik şiirdir.
Şiirin şairi Orhan Şaik GÖKYAY Cumhuriyet sonrasında “Milli Edebiyat zevk ve anlayışını sürdüren” şairlerden biridir.
Dur Yolcu Bilmeden gelip bastığın
Mâni oluyor hâlimi takrire hicabım
Bu Vatan Kimin şiirinin tahlili Orhan Şaik Gökyay