Kaşgarlı Mahmut’un Doğumunun 1000. Yılında 1000 Bibliyografya
Kaşgarlı Mahmut’un Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı eserini 1914 yılında kitap âşıkı Ali Emirî Efendi ihtiyaç sahibi bir kadından satın alır. Dîvânı Türkiye Sadrazamı Talat Paşa’nın himayesinde Kilisli Rıfat Bilge 1915-1917 yıllarında yayınlar. Eser Türk Dünyası’nın büyük bir yadigârı olur. Geçen asır içerisinde divanla ilgili 18 dilde 1500’den fazla büyük küçük haber, makale, kitapçık yayınlandı ve eser birçok dile tercüme edildi. Azerbaycanlı ilim adamı Ramiz Asker UNESCO 2008 Kaşgarlı Mahmut Yılı’nda “Kaşgarlı Mahmut’un Doğumunun 1000. Yılında 1000 Bibliyografya” adlı eseri yazdı. (Bakü-2008)
İşte bu kaynakçayı gözden geçirdik. Dîvânu Lugâti’t-Türk, Kaşgarlı Mahmut’un hayatı ve sanatı hakkında en çok araştırmanın Türkçe yapıldığına şahit olduk. Türkçe toplam 250’ye yakın makale, kitapçık, ilmî çalışma yapıldığını bu eserden okuduk ve öğrendik.
TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİKA, Türk Dil Kurumu, Avrasya Yazarlar Birliği gibi kurumların Kaşgarlı Mahmut araştırmaları hakkında yaptıkları faaliyetler dikkate, takdire şayandır. Kitapçıkta dîvân tercümeleri hâlâ aranan “Kitâbu Cevâhirü’n-Nahv fî Lugati’t-Türk” hakkında ilginç malumatlar yer almakta. Avrasya Yazarlar Birliği’nin Kaşgarlı Mahmut’un “Kitâbu Cevâhirü’n-Nahv fî Lugati’t-Türk” adlı eserini bulana 1000 Cumhuriyet altını ödül vereceği de yine bu kitapçıkta okuyuculara duyuruluyor.
Ramiz Asker dîvân tercümeleri hakkında şunları söylemektedir: “Dîvân günümüze kadar 21 defa tercüme edildi. Bunların ikisi çeşitli sebeplerden tamamlanamadı. İkisi yakıldı, üç tanesi çeşitli sebeplerden yayınlanamadı. Bir tanesi siyasî sebeplerden yayınlanamadı. Bir tercüme yakınlarda yayınlanacak. Kırgız ve Türkmen ilim adamları dîvânı kendi dillerine çevirmekteler. Türkiye’de ise eserin yeni basımı yapılacak.”
Bu bibliyografya eseri günümüzde dîvânı araştıranlara yol göstermektedir. İlim adamlarına hangi dilde ne tür makale ve risale yayınladığı hakkında bilgi verip araştırmacıları tekrara düşmekten kurtarmaktadır.
Ergeş Umarov
Özbekistan
Kardeş Kalemler
